خوشه کسب و کار گلیم، جاجیم و ماشته لرستان

‌‌‌‌

معرفی محصولات

صنایع دستی لرستان:

صنایع دستی هر قوم و ملتی، معرف ذوق و خلاقیت آن قوم در پاسخ به نیازهای مادی و معنوی خود در گستره تاریخ است. در لرستان صنایع دستی ثمره دست هایی است که عشق را از قلب خود جاری ساخته و با سرانگشتان هنرمند خود بر تار و پود گلیم و جاجیم این سرزمین نمود داده و یا با تلنگرهای چکشی بر سینه تکه فلزی حک کرده است.

این صنایع در لرستان از لحاظ خواستگاه اجتماعی و مکان تولید به سه دسته صنایع دستی عشایری، صنایع دستی روستایی و صنایع دستی شهری تقسیم می شوند.

در ذیل به معرفی برخی از این رشته ها می پردازیم:

صنایع دستی عشایری شامل آن دسته از صنایعی است که توسط هنرمندان ایلات و عشایر تولید شده و اغلب جنبه خود مصرفی دارند، بیشتر این صنایع در برگیرنده   دستبافته های عشایری با نقوش و طرح و رنگ خاص هر ایل است که نمونه بارزی از نبوغ هنری پدید آورندگان آن می باشند. این محصولات در لرستان از تنوع بالایی برخوردارند و مهمترین تولید کنندگان آن زنان هنرمند ایل بختیاری ساکن در این استان و دیگر ایلات و طوایف آن می باشد، برخی از این دستبافته ها عبارتند از نمکدان، جل (روزینی)، هور، هوراسبان، خورجین، گلیم (له)، جاجیم، سیاه چادر، وریس(کشه)، چوغا، پلاس، چیت و … .

صنایع دستی شهری شامل آن دسته از صنایعی است که از دیر باز متناسب با امکانات و فرهنگ شهرهای مختلف جهت پاسخگویی به نیازهای جوامع وابسته به آن به وجود آمده است، مهمترین مرکز اینگونه از صنایع در استان لرستان شهرستان بروجرد می باشد که در این زمینه از قدمتی دیرینه برخوردار است. برخی از صنایع دستی شهری لرستان عبارتند از گیوه بافی و گیوه دوزی، حرمی بافی، ماشته بافی، خراطی، منبت، معرق و چوب، سوزن دوزی، آجیده دوزی، قلمزنی، علم سازی، قفل سازی سنتی، نمد مالی،  زرگری و ساخت زیور آلات سنتی، دوخت البسه محلی، ساخت سازهای سنتی، طراحی سنتی، تذهیب و تشعیر، رنگرزی سنتی، نقاشی روی شیشه، ورشو سازی و … .

صنایع دستی روستایی که خاص جامعه روستایی است در استان لرستان دنباله صنایع دستی عشایری است با تحولی گاه جزیی در تکنیک و ابزار، عمده ترین این صنایع رنگرزی، جاجیم‌بافی، فرش بافی و گلیم بافی است که اگرچه با هدف مصرفی تولید می‌شوند، ولی به عنوان کالا در بازارهایی که خریداران آنها عمدتاً از اقشار روستایی است عرضه می‌شود.

 

 

دسته محصولات خوشه:

محصولات خوشه شامل انواع گلیم، جاجیم و ماشته در ابعاد، طرح ها و رنگ های مختلف می باشند.

گلیم یا له (le)

گلیم که گاه در گویش لری له نامیده می شود گونه ای فرش بدون پرز و به اصطلاح تخت بافت است، گلیم بافی در اکثر مناطق لرستان به خصوص در روستاهای اطراف نور آباد رواج دارد، گلیمهای این منطقه به لحاظ سبک طراحی و همچنین نفوش منحصر به فرد آن سر آمد گلیم های لرستان می باشد، افزون بر این گلیمهای این منطقه از لحاظ بافت نیز از کیفیت بالایی برخوردارند، سبک طراحی و نقش پردازی گلیم نور آباد را به شیوه ای ساده تر در گلیمهای روستاهای اطراف شهرستان کوهدشت و منطقه چگنی لرستان می توان مشاهده کرد.

 

جاجیم

جاجیم نوعی پارچه است  که با تکنیک بافتی متفاوت از دیگر منسوجات به نام تار رو یا جاجیم باف تولید می شود، از جمله خصوصیات این شیوه بافت آن است که بر خلاف دیگر منسوجات نقشها در آن به واسطه تارها ایجاد می شود به همین دلیل نقوش جاجیم در طول این دستبافت و به موازات تارهای آن به وجود می آیند.

مهمترین مناطق بافت جاجیم در لرستان منطقه طرهان و سرطرهان از توابع شهرستان کوهدشت و مناطق بختیاری نشین لرستان توابع شهرستان الیگودرز می باشد که در آن عشایر بختیاری بهترین نمونه های جاجیم لرستان را تولید می کنند.

ماشته māŝte

ماشته پارچه ای پشمی و ضخیم با ابعاد تقریبی ۲×۲ متر می باشد، این دستبافت د ارای نقوش چهار خانه رنگین است و از آن بیشتر به عنوان رختخواب پیچ استفاده می شود، علاوه بر این ماشته دارای مصارف دیگری نیز چون زیرانداز، روانداز، رویه کرسی، پرده، سجاده و… می باشد.

ماشته مهمترین و اصیلترین بافته سنتی  لرستان می باشد و از جمله هنرهایی است  که به نام لرستان ثبت ملی شده است.

مهمترین مناطق بافت ماشته در لرستان شهرهای بروجرد، خرم آباد و کوهدشت می باشند.